هانی تیموری
چرا تولید و عرضه بنزین با اکتان 95 متوقف شده است
تولید و عرضه بنزین با اکتان 95 طی ماههای گذشته متوقف شد و جایگاههای سوخت کشور دیگر این نوع بنزین را ارائه نکردند. با این حال، توان تولید داخلی این سوخت همچنان در پالایشگاهها وجود دارد و توقف عرضه به معنای ناتوانی فنی نیست. وزارت نفت اعلام کرده است که با آغاز عرضه بنزین سوپر وارداتی توسط بخش خصوصی، این سوخت دوباره به سبد سوخت خودروهای کشور بازمیگردد. تصمیم اخیر بیشتر جنبه مدیریت ظرفیت و پاسخ به افزایش مصرف روزانه بنزین داشته است.
با اتو مگ همراه باشید
توقف موقت تولید داخلی و مدیریت ظرفیت پالایشگاهها
مصرف بنزین در کشور روندی صعودی داشته و متوسط مصرف روزانه در سال ۱۴۰۳ به ۱۲۴ میلیون لیتر رسیده است. در پنج ماه نخست امسال، این میزان به ۱۳۰ میلیون لیتر در روز افزایش یافت و شهریورماه از مرز ۱۴۰ میلیون لیتر عبور کرد. افزایش مصرف باعث شد وزارت نفت به منظور کاهش واردات، ظرفیت پالایشگاهها را برای تولید بنزین معمولی و جبران کسری تأمین اختصاص دهد. تولید و عرضه بنزین با اکتان 95 که تقاضای آن نسبت به بنزین استاندارد کمتر است، موقتاً کنار گذاشته شد تا توان تولید داخلی برای رفع نیاز روزانه سوخت به کار گرفته شود.
توان تولید داخلی همچنان موجود است
پالایشگاههای آبادان و اصفهان، به عنوان قدیمیترین و بزرگترین پالایشگاههای کشور، قابلیت تولید بنزین با اکتان 95 را دارند. این توقف به دلیل محدودیت فنی یا نبود تجهیزات نیست و تنها با هدف استفاده بهینه از ظرفیت تولید و مدیریت منابع انجام شده است. در واقع تولید این سوخت از نظر تکنیکی امکانپذیر است و پالایشگاهها در شرایط عادی میتوانند بنزین سوپر داخلی ارائه کنند.
بازگشت بنزین با اکتان 95 از مسیر واردات
وزارت نفت مجوز واردات بنزین سوپر به بخش خصوصی را صادر کرده است تا تقاضای خودروهای لوکس و مصرفکنندگان بنزین با اکتان بالا پوشش داده شود. بر اساس گزارش تسنیم، زمان دقیق عرضه هنوز مشخص نشده، اما شمارش معکوس آغاز شده و طی روزهای ابتدایی پاییز توزیع این سوخت پس از کشف قیمت در بورس انرژی آغاز میشود. این اقدام به معنای بازگشت بنزین با اکتان 95 به سبد سوخت کشور است، بدون آنکه تولید داخلی به طور کامل متوقف شده باشد.
اثرات توقف موقت بر خودروها و بازار
توقف تولید و عرضه بنزین با اکتان 95 بر خودروهایی که موتورشان بر پایه سوخت با اکتان بالا طراحی شده، میتواند تاثیرگذار باشد. استفاده از بنزین معمولی در این خودروها ممکن است باعث کاهش راندمان موتور یا افزایش استهلاک قطعات شود. با این حال، بخش بزرگی از خودروهای داخلی با بنزین استاندارد کار میکنند و مصرفکنندگان داخلی کمتر با مشکل مواجه شدهاند. واردات بنزین سوپر به بخش خصوصی کمک میکند نیاز خودروهای وارداتی و لوکس پوشش داده شود و فشار بر بازار کاهش یابد.
جنبههای اقتصادی تصمیم وزارت نفت
تولید بنزین با اکتان 95 هزینه بالاتری نسبت به بنزین معمولی دارد و مصرف انرژی پالایشگاهها را افزایش میدهد. در شرایطی که تقاضای بنزین استاندارد بالاست، تمرکز بر تولید گسترده این نوع سوخت اقتصادیتر است. وزارت نفت با تخصیص ظرفیت پالایشگاهها به تولید بنزین معمولی، هم واردات سوخت را کاهش داده و هم توان تولید داخلی را به شکل بهینه به کار گرفته است. این تصمیم علاوه بر مدیریت مصرف، به کنترل قیمت و تأمین پایدار سوخت در سراسر کشور کمک میکند.
ملاحظات زیستمحیطی و استانداردهای کیفیت
تولید بنزین با اکتان بالا نیازمند رعایت استانداردهای دقیق بینالمللی است. در صورت تولید نادرست، این سوخت میتواند آلایندگی بیشتری نسبت به بنزین یورو 4 ایجاد کند. وزارت نفت با تمرکز بر تولید بنزین یورو 4 و یورو 5، هم کیفیت سوخت را ارتقا میدهد و هم آلایندگی کلی را کاهش میدهد. به این ترتیب، مدیریت ظرفیت پالایشگاهها به گونهای انجام شد که هم تولید سوخت پاک افزایش یابد و هم نیاز به بنزین با اکتان بالا از طریق واردات تأمین شود.
پیامدهای اجتماعی و بازار مصرف
توقف عرضه بنزین با اکتان 95 باعث شد برخی مصرفکنندگان به استفاده از مکملهای اکتانافزا روی آورند. این مسئله نشاندهنده کاهش تقاضای پایدار برای بنزین سوپر در سطح ملی بود. تصمیم وزارت نفت به مدیریت عرضه و جلوگیری از ایجاد صفهای طولانی در جایگاهها کمک کرده است. با ورود بنزین سوپر وارداتی، بازار به تعادل نسبی بازمیگردد و مصرفکنندگان با دسترسی به سوخت باکیفیت، نگرانیهای خود را کاهش خواهند داد.
جمع بندی
تولید و عرضه بنزین با اکتان 95 در کشور متوقف شد، اما توان داخلی برای تولید این سوخت همچنان موجود است. دلیل اصلی توقف، مدیریت ظرفیت پالایشگاهها برای تأمین نیاز روزانه بنزین و کاهش واردات بود. با صدور مجوز واردات بنزین سوپر به بخش خصوصی، این سوخت دوباره به سبد مصرف کشور بازمیگردد. تصمیم وزارت نفت ترکیبی از ملاحظات اقتصادی، فنی و زیستمحیطی است و آینده تولید بنزین با اکتان بالا وابسته به سیاستهای راهبردی و توسعه فناوری پالایشگاهها خواهد بود.
