گیتی هومانفر
روشهای اندازهگیری روغن موتور خودرو
یکی از مهمترین اقدامات در نگهداری صحیح خودرو، بررسی و کنترل سطح و کیفیت روغن موتور است. روغن موتور وظیفه دارد قطعات متحرک موتور را روانکاری کند، از اصطکاک و سایش بیش از حد جلوگیری نماید، حرارت ایجاد شده را کاهش دهد و ذرات ناخالصی را در خود به دام بیندازد. به همین دلیل اگر سطح روغن کمتر از حد استاندارد باشد یا کیفیت آن کاهش یابد، عملکرد موتور مختل شده و در بلندمدت ممکن است خسارتهای سنگینی به خودرو وارد شود.
در این مقاله به بررسی روشهای اندازهگیری روغن موتور خودرو پرداخته میشود و نکاتی درباره زمان مناسب برای کنترل روغن و تفسیر نتایج آن نیز مطرح خواهد شد.
با اتو مگ همراه باشید
روشهای رایج اندازهگیری روغن موتور
1. استفاده از گیج یا میله اندازهگیری (Dipstick)
سادهترین و رایجترین روش بررسی سطح روغن موتور، استفاده از گیج فلزی تعبیهشده در موتور است. این میله مدرج به طور مستقیم درون کارتل فرو میرود و به راننده امکان میدهد سطح روغن را مشاهده کند. برای استفاده از این روش باید مراحل زیر انجام شود:
- خودرو در سطحی صاف پارک شود و موتور حداقل 5 تا 10 دقیقه خاموش بماند تا روغن در کارتل تهنشین شود.
- میله اندازهگیری بیرون کشیده شده و با یک دستمال تمیز پاک میشود.
- مجدداً میله تا انتها در جای خود قرار گرفته و دوباره بیرون کشیده میشود.
- سطح روغن روی میله با علامتهای MIN و MAX مقایسه میشود.
اگر سطح روغن نزدیک به MIN باشد، نیاز به افزودن روغن جدید وجود دارد. اگر سطح از MAX بالاتر باشد، احتمال آسیب به موتور و نشت روغن وجود دارد.
2. سنسورهای الکترونیکی سطح روغن
بسیاری از خودروهای جدید به سنسورهای الکترونیکی مجهز هستند که میزان روغن موتور را اندازهگیری کرده و آن را روی صفحه نمایش یا پشت آمپر به راننده نشان میدهند. این سنسورها معمولاً بر اساس تغییر مقاومت یا ظرفیت الکتریکی در تماس با روغن کار میکنند.
مزیت این روش آن است که نیاز به باز کردن کاپوت یا استفاده دستی از گیج نیست و راننده میتواند در هر لحظه از وضعیت روغن آگاه شود. البته در برخی موارد این سنسورها ممکن است دچار خطا یا تاخیر در نمایش شوند و توصیه میشود هر چند وقت یک بار کنترل دستی نیز صورت گیرد.
3. بررسی چشمی کیفیت روغن
علاوه بر اندازهگیری سطح، بررسی کیفیت روغن نیز اهمیت زیادی دارد. راننده میتواند با خارج کردن میله گیج و نگاه کردن به رنگ و غلظت روغن، تا حدودی از وضعیت آن مطلع شود:
- روغن شفاف و کهربایی رنگ: سالم و در وضعیت مناسب.
- روغن تیره و غلیظ: نشاندهنده آلودگی زیاد و زمان تعویض.
- وجود کف یا ذرات فلزی: احتمال خرابی قطعات موتور یا مخلوط شدن آب با روغن.
این روش ساده است اما دقت علمی بالایی ندارد و بیشتر به عنوان یک بررسی اولیه کاربرد دارد.
4. تست آزمایشگاهی روغن موتور
در شرایطی که نیاز به بررسی دقیق کیفیت روغن وجود داشته باشد، میتوان نمونهای از روغن موتور را به آزمایشگاههای تخصصی ارسال کرد. در این آزمایشها شاخصهایی مانند ویسکوزیته، عدد اسیدی (TAN)، میزان فلزات ناشی از سایش و درصد آلودگیها اندازهگیری میشود.
اگرچه این روش هزینهبر و زمانبر است، اما برای خودروهای گرانقیمت یا ناوگانهای صنعتی بسیار ارزشمند محسوب میشود؛ زیرا امکان پیشبینی خرابیهای احتمالی و برنامهریزی برای تعمیرات پیشگیرانه را فراهم میسازد.
5. دستگاههای پرتابل تست روغن
اخیراً دستگاههای قابل حملی طراحی شدهاند که با استفاده از فناوری مادون قرمز یا سنجش هدایت الکتریکی، وضعیت روغن موتور را ارزیابی میکنند. این دستگاهها نمونهای کوچک از روغن را بررسی کرده و اطلاعاتی درباره میزان آلودگی، غلظت و قابلیت استفاده مجدد آن ارائه میدهند.
این ابزار بیشتر در تعمیرگاهها و مراکز خدماتی مورد استفاده قرار میگیرد و میتواند تصمیمگیری درباره زمان تعویض روغن را دقیقتر کند.
زمان مناسب برای اندازهگیری روغن موتور
برای بررسی روغن موتور، زمان و شرایط مناسب اهمیت زیادی دارد. معمولاً بهتر است هر هزار کیلومتر یک بار سطح روغن کنترل شود تا از کم یا زیاد شدن آن جلوگیری گردد. در شرایط خاص مثل سفرهای طولانی، رانندگی در گرمای شدید یا حرکت در جادههای پرشیب، این کار باید با فاصلههای کوتاهتری انجام شود. همچنین بهترین زمان برای اندازهگیری زمانی است که موتور خاموش و سرد باشد تا سطح واقعی روغن نشان داده شود.
نکات مهم هنگام اندازهگیری روغن
هنگام اندازهگیری روغن نیز رعایت چند نکته ضروری است. استفاده از روغنی که شرکت سازنده خودرو توصیه کرده اهمیت زیادی دارد، چرا که هر موتور با نوع خاصی از روغن بهترین عملکرد را دارد. علاوه بر این، اضافه کردن بیش از حد روغن به همان اندازه کم بودن آن برای موتور مضر است و میتواند آسیبهای جدی ایجاد کند. اگر سطح روغن به طور ناگهانی تغییر کند، احتمال وجود نشتی یا سوختن روغن مطرح است و باید سریعاً بررسی شود. همچنین نباید نقش فیلتر روغن را نادیده گرفت، زیرا در کیفیت روغن و سلامت موتور بسیار مؤثر است و باید طبق برنامه منظم تعویض شود.
