گیتی هومانفر
خطرات کاهش روغن ترمز
روغن ترمز یکی از حیاتیترین اجزای سیستم ترمز خودرو است که نقش آن بسیار فراتر از یک روانکننده ساده است. این مایع، وظیفه انتقال نیروی واردشده از پدال ترمز به کالیپرها و لنتها را بر عهده دارد و کوچکترین اختلال یا کاهش در میزان آن، مستقیماً بر عملکرد ایمنی خودرو تأثیر میگذارد. متاسفانه بسیاری از رانندگان تا زمانی که چراغ هشدار ترمز روشن نشود یا کارایی ترمز کاهش پیدا نکند، متوجه کم شدن این مایع نمیشوند؛ در حالی که کاهش روغن ترمز میتواند نشانه مشکلات جدی و خطرساز باشد. آگاهی از خطرات کاهش روغن ترمز میتواند جان سرنشینان و سایر کاربران جاده را از خطرات احتمالی محافظت کند.
با اتو مگ همراه باشید
اهمیت حیاتی روغن ترمز
روغن ترمز بهعنوان یک مایع هیدرولیک، علاوه بر انتقال نیرو، وظایف مهم دیگری نیز بر عهده دارد. این روغن باید بتواند در برابر گرما مقاومت کند، از خوردگی قطعات جلوگیری نماید و فشار را بهصورت یکنواخت منتقل کند. سیستم ترمز بدون وجود روغن کافی عملاً کارایی خود را از دست میدهد و راننده در مواجهه با شرایط بحرانی قادر به کنترل خودرو نخواهد بود. به همین دلیل، کاهش سطح این مایع باید یک علامت هشدار جدی تلقی شود. رانندگانی که به سرویس دورهای خودرو بیتوجهی میکنند بیشتر در معرض خطر قرار دارند، زیرا کاهش تدریجی روغن معمولاً بدون ایجاد نشانههای اولیه محسوس اتفاق میافتد.
کاهش قدرت ترمزگیری
یکی از اولین و مهمترین نشانههای کمبود روغن ترمز، کاهش قدرت ترمزگیری است. وقتی سطح مایع کاهش پیدا میکند، فشار لازم برای فشردن لنتها به دیسکها بهطور کامل تأمین نمیشود. در نتیجه ترمز دیرتر عمل کرده یا نیروی آن کمتر از حد معمول است. این مشکل در رانندگی شهری و سرعتهای پایین شاید زیاد محسوس نباشد، اما در آزادراهها، جادههای بینشهری یا هنگام ترمزگیری ناگهانی میتواند به فاجعه منجر شود. همچنین پدال ترمز ممکن است بیش از حد پایین برود یا نیاز به فشار بیشتری داشته باشد، که هر دو از علائم واضح کاهش سطح مایع هستند.
ورود هوا به مدار ترمز
در سیستم هیدرولیک ترمز، وجود هوا یکی از خطرناکترین اختلالات است. هوا به دلیل قابلیت تراکم، مانع انتقال صحیح فشار میشود. وقتی سطح روغن ترمز کاهش یابد، بخشهایی از مدار هیدرولیک خالی شده و هوا به داخل آن راه پیدا میکند. این پدیده معمولاً به صورت اسفنجی شدن پدال و کاهش چشمگیر کارایی ترمز بروز مییابد. در شرایطی مانند رانندگی در مسیرهای شیبدار، حمل بار سنگین یا ترمزگیریهای پیدرپی، خطر ناشی از وجود هوا چند برابر میشود. در چنین مواقعی حتی فشار دادن کامل پدال نیز نمیتواند خودرو را در فاصله مناسب متوقف کند.
نشتی در سیستم ترمز
یکی از شایعترین دلایل کاهش روغن ترمز، وجود نشتی است. نشتی میتواند در بخشهای مختلفی مانند پمپ ترمز، کالیپرها، شیلنگهای هیدرولیک، لولههای فلزی یا اتصالات اتفاق بیفتد. نشتیهای خفیف ممکن است در ابتدا تنها سطح مایع را کاهش دهند اما بهمرور با شدیدتر شدن، سیستم ترمز را تقریباً از کار میاندازند. نکته نگرانکننده این است که نشتی میتواند بدون ایجاد هشدار اولیه رخ دهد. چکهکردن روغن روی لنت یا دیسک نیز باعث کاهش اصطکاک و در نتیجه ضعف شدید ترمزگیری میشود. بوی تند روغن یا مشاهده لکههای چرب زیر خودرو از نشانههای احتمالی نشتی هستند که باید سریع بررسی شوند.
افزایش دما و بخارزدگی روغن ترمز
کمبود روغن ترمز باعث افزایش بار حرارتی بر سیستم میشود. وقتی مقدار مایع کم باشد، ظرفیت جذب و دفع گرما کاهش یافته و روغن موجود سریعتر داغ میشود. اگر دما بیش از حد بالا برود، روغن به نقطه جوش رسیده و بخار تولید میکند. بخار – مشابه هوا – تراکمپذیر است و وجود آن در مدار، قدرت انتقال فشار را بهشدت کاهش میدهد. پدیده بخارزدگی یکی از خطرناکترین اتفاقات برای سیستم ترمز است، زیرا در لحظات بحرانی ممکن است پدال ترمز هیچ واکنشی نشان ندهد. این خطر در مسیرهای کوهستانی و هنگام پایین آمدن از سرازیریها بسیار شایعتر است.
ساییدگی نامتقارن لنتها
کمبود روغن ترمز باعث اعمال فشار نامتعادل روی چرخها میشود. این ناهماهنگی موجب ساییدگی نامتقارن لنتها شده و در نتیجه خودرو هنگام ترمزگیری به یک سمت کشیده میشود. این کشیدگی علاوه بر خطرات مستقیم، باعث استهلاک بیشتر تایرها، افزایش مصرف سوخت و کاهش پایداری خودرو میشود. در شرایط جادههای خیس، یخبندان یا مسیرهای لغزنده، این عدم تعادل میتواند به راحتی خودرو را از مسیر خارج کند.
آسیب به پمپ و سیلندر اصلی ترمز
سیلندر اصلی ترمز و پمپ هیدرولیک باید همیشه در مایع غوطهور باشند. کاهش سطح روغن باعث میشود قطعات داخلی خشک شده و با یکدیگر تماس مستقیم فلزی داشته باشند. این تماس باعث فرسایش سریع، کاهش فشار خروجی و در نهایت خرابی کامل پمپ میشود. خرابی پمپ ترمز از جمله هزینهبرترین مشکلات سیستم ترمز است و معمولاً به دلیل بیتوجهی طولانیمدت به سطح روغن به وجود میآید. از کار افتادن ناگهانی پمپ میتواند موجب از دست رفتن کامل ترمزها شود که یکی از خطرناکترین سناریوها در رانندگی است.
