گیتی هومانفر
روشهای صحیح صاف کردن فرمان ماشین
صاف بودن فرمان خودرو یکی از عوامل بسیار مهم در ایمنی رانندگی و عملکرد درست سیستم تعلیق و جلوبندی است. زمانی که فرمان در حالت مستقیم قرار دارد اما خودرو به یک سمت کشیده میشود، یا پس از عبور از دستانداز فرمان کمی کج میایستد، نشاندهنده وجود مشکلی در سیستم هدایت، تعلیق یا تنظیم چرخهاست. صاف کردن فرمان نهتنها باعث بهبود کنترل خودرو میشود، بلکه از فرسایش ناهمگون تایرها و افزایش مصرف سوخت نیز جلوگیری میکند. در این مقاله، به روشهای صحیح صاف کردن فرمان ماشین، دلایل کج شدن آن و نکات تخصصی مربوط به این فرآیند میپردازیم.
با اتو مگ همراه باشید
تشخیص اولیه کجی فرمان
اولین مرحله، تشخیص دقیق میزان و نوع کجی فرمان است. در بسیاری از موارد، رانندگان تنها با نگاه کردن به لوگوی وسط فرمان هنگام حرکت در مسیر مستقیم متوجه میشوند که فرمان کمی به چپ یا راست چرخیده است. برای بررسی دقیقتر، خودرو باید در یک جاده صاف و بدون شیب قرار گیرد. در این حالت، اگر با رها کردن فرمان، خودرو تمایل به حرکت به یک سمت داشت، به احتمال زیاد مشکل از تنظیم زوایای چرخ یا سیستم تعلیق است. اگر خودرو به خط مستقیم حرکت میکند اما فرمان در حالت فیزیکی کج است، موضوع بیشتر به همترازی مکانیکی فرمان و میل فرمان مربوط میشود.
بررسی باد لاستیکها و فشار هوا
یکی از سادهترین دلایل کجی فرمان، تنظیم نبودن باد لاستیکهاست. تفاوت فشار بین تایر سمت راست و چپ میتواند باعث شود خودرو به سمتی خاص متمایل شود و راننده احساس کند فرمان صاف نیست. توصیه میشود هر ماه یا قبل از سفرهای طولانی، فشار باد لاستیکها با دستگاه دیجیتال بررسی و با مقدار پیشنهادی کارخانه تنظیم شود.
تنظیم زوایای چرخها
مهمترین عامل در صاف بودن فرمان، همترازی یا تنظیم زاویه چرخهاست. در این فرآیند، زوایای Toe، Camber و Caster تنظیم میشوند تا چرخها در مسیر مستقیم و موازی با هم حرکت کنند. اگر زاویه Toe (زاویه چرخ نسبت به محور طولی خودرو) درست نباشد، خودرو هنگام حرکت تمایل به انحراف دارد. زاویه Camber (انحراف عمودی چرخ) نیز اگر زیاد یا کم باشد، علاوه بر انحراف خودرو، باعث سایش غیر یکنواخت تایرها میشود. انجام این تنظیمات باید حتماً با دستگاههای دیجیتال در تعمیرگاههای تخصصی صورت گیرد.
بررسی سیستم تعلیق و جلوبندی
فرمان کج گاهی به دلیل خرابی قطعات جلوبندی مانند بوشهای طبق، سیبکها، میل موجگیر یا کمکفنرهاست. اگر هر یک از این قطعات آسیب دیده یا لق باشند، زاویه چرخها در حین حرکت تغییر میکند و فرمان بهطور دائم صاف نمیماند. مکانیک مجرب با بررسی دقیق زیر خودرو میتواند وضعیت سلامت این قطعات را مشخص کند.
کنترل فرمان هیدرولیک یا برقی
در خودروهایی که از سیستم فرمان هیدرولیک یا برقی استفاده میکنند، اختلال در پمپ هیدرولیک، شل بودن تسمهها یا خطا در واحد کنترل فرمان برقی میتواند موجب تغییر موقعیت مرکز فرمان شود. در سیستمهای برقی، گاهی لازم است پس از تنظیم مکانیکی چرخها، فرمان از طریق دستگاه دیاگ مجدداً کالیبره شود تا زاویه فرمان در واحد کنترل الکترونیکی تصحیح گردد.
بررسی میل فرمان و اتصالات آن
میل فرمان یا شفت فرمان وظیفه انتقال حرکت از غربیلک به جعبه فرمان را دارد. در اثر تصادف یا ضربه شدید، ممکن است میل فرمان کمی تاب بردارد یا اتصالات آن در موقعیت اشتباه نصب شده باشند. در چنین حالتی، حتی پس از انجام تنظیم فرمان، انحراف باقی میماند. تعمیرکار میتواند با جدا کردن میل فرمان و تنظیم مجدد موقعیت اسپیلاینها، این مشکل را برطرف کند.
نحوه صحیح صاف کردن فرمان پس از تنظیم چرخها
وقتی خودرو برای تنظیم فرمان و چرخها به تعمیرگاه برده میشود، مراحل زیر باید به دقت انجام شود:
- ابتدا خودرو روی دستگاه میزان فرمان قرار گرفته و وضعیت فعلی زوایای چرخها ثبت میشود.
- سپس فرمان در حالت کاملاً وسط قفل میشود تا از چرخش ناگهانی در حین تنظیم جلوگیری گردد.
- تعمیرکار با استفاده از دستگاه مخصوص، زوایای Toe و Camber را اصلاح میکند.
- پس از اتمام تنظیم، خودرو روی مسیر تست رانده میشود تا از حرکت مستقیم و صاف بودن فرمان اطمینان حاصل گردد.
- در نهایت، اگر فرمان هنوز کمی کج باشد، موقعیت فرمان نسبت به میل فرمان تنظیم میشود تا در حالت حرکت مستقیم، غربیلک در مرکز قرار گیرد.
نقش تست جادهای در اطمینان از صاف بودن فرمان
تست جادهای پس از هرگونه تنظیم فرمان بسیار ضروری است. خودرو باید در مسیر مستقیم، با سرعت متوسط و بدون دخالت دست حرکت کند. در صورت انحراف به یک سمت، لازم است دوباره به تعمیرگاه مراجعه و زاویه چرخها بازبینی شود. در بعضی خودروها حتی وزن راننده یا میزان بار عقب میتواند اندکی روی تراز فرمان اثر بگذارد، بنابراین بهتر است تست با شرایط معمول رانندگی انجام شود.
نکات پیشگیرانه برای جلوگیری از کج شدن فرمان
- از عبور سریع از چالهها و دستاندازها خودداری کنید.
- هنگام پارک، از برخورد لاستیک با جدول بپرهیزید.
- در صورت احساس لرزش در فرمان، سریعاً وضعیت چرخها و بالانس را بررسی کنید.
- هر ۲۰ هزار کیلومتر یا سالی یک بار، تنظیم فرمان را انجام دهید حتی اگر مشکلی احساس نمیکنید.
