هانی تیموری
دغدغههای نگهداری و تعمیر خودروها در ایران
دغدغه نگهداری خودرو برای بسیاری از مالکان در ایران به مسئلهای جدی تبدیل شده است؛ زیرا هزینه سرویس، تعمیر و خرید قطعات سرعت رشد بیشتری نسبت به درآمد خانوار دارد. مالکان هنگام برنامهریزی برای استفاده روزانه از خودرو با نگرانیهایی مانند قیمت لوازم یدکی، کیفیت خدمات تعمیرگاهی و دشواری تأمین قطعات روبهرو میشوند. این شرایط باعث میشود خودرو که باید وسیله آرامش باشد، به منبع فشار مالی و روانی تبدیل شود. بنابراین بررسی ریشههای این چالش و ارائه راهکارهای عملی اهمیت زیادی دارد و شناخت بهتر این وضعیت به تصمیمگیریهای دقیقتر کمک میکند.
با اتو مگ همراه باشید
۱. افزایش شدید هزینههای لوازم یدکی و خدمات تعمیر
قیمت قطعات یدکی طی سالهای اخیر رشد قابلتوجهی داشته و مالکان هنگام مراجعه به تعمیرگاه با فاکتورهایی مواجه میشوند که توان پرداختشان را تحتتأثیر قرار میدهد. هزینه تعویض قطعاتی مانند چراغ، سپر یا رادیاتور بهگونهای افزایش یافته که بسیاری از افراد تعمیرات ضروری را به تعویق میاندازند. نرخ ارز، محدودیت واردات، نوسان بازار و رشد دستمزد تعمیرکاران سه عامل اصلی این روند هستند.
از طرفی تفاوت کیفیت بین قطعات اصلی و نمونههای متفرقه باعث سردرگمی مالکان میشود. قطعات بیکیفیت در ظاهر هزینه کمی دارند اما خرابی سریعتری ایجاد میکنند و در نهایت هزینه بیشتری تحمیل میکنند. علاوه بر این، برخی تعمیرگاهها تعرفه مشخصی ندارند و هزینه خدمات را سلیقهای تعیین میکنند.
این وضعیت فشار مالی گستردهای ایجاد میکند. وقتی یک تعمیر ساده نیازمند چند میلیون تومان باشد، بخشی از مالکان ناچار میشوند تعمیر را عقب بیندازند یا خودرو را با نقص فنی استفاده کنند. این شرایط احتمال خرابیهای بزرگتر را افزایش میدهد.
۲. شکاف شدید میان درآمد خانوار و هزینه نگهداری خودرو
درآمد بسیاری از خانوادهها با رشد هزینههای نگهداری خودرو همخوانی ندارد. زمانی یک یا دو ماه حقوق برای تعمیرات اساسی کافی بود، اما امروز بخش زیادی از تعمیرات نیازمند پسانداز چندماهه است. در چنین شرایطی سرویسهای دورهای که باید نقش پیشگیری داشته باشند، فراموش میشوند و خودرو با استهلاک زیاد حرکت میکند.
این شکاف، ریشه بسیاری از مشکلات کنونی بازار خودرو است. مالکی که هزینه تعویض روغن یا لنت را عقب میاندازد، خودرویی با استهلاک چند برابر در آینده خواهد داشت. همچنین خانوادههایی که با فشار اقتصادی روبهرو هستند، مجبور به انتخاب قطعات ارزانتر میشوند؛ قطعاتی که عمر کوتاهتری دارند و خرابی دوباره ایجاد میکنند.
از طرف دیگر، برخی خودروها با هزینه نگهداری بالاتر عرضه میشوند و مالکان هنگام خرید به این نکته توجه نمیکنند. خودروهایی با طراحی پیچیده یا لوازم یدکی گرانقیمت، در شرایط اقتصادی فعلی گزینه مناسبی برای بسیاری از خانوادهها نیستند. نبود اطلاعات کافی در زمان خرید باعث افزایش مشکلات در سالهای بعد میشود.
۳. پیامدهای اجتماعی، ایمنی و روانی افزایش هزینه نگهداری
ناتوانی در تعمیر یا سرویس خودرو پیامدهایی فراتر از مسائل مالی دارد. خودروهای فاقد سرویس مناسب ایمنی جادهها را تهدید میکنند. نقص در سیستم ترمز، لاستیکهای فرسوده یا چراغهای معیوب احتمال تصادف را بهطور قابلتوجهی افزایش میدهند و سلامت راننده و سرنشینان را در معرض خطر قرار میدهند.
در سطح اجتماعی نیز این وضعیت به کاهش کیفیت حملونقل شخصی منجر میشود. نارضایتی عمومی از هزینهها، نگرانی درباره خرابی ناگهانی خودرو و استرس پرداخت فاکتورهای تعمیر، فشار زیادی بر خانوادهها وارد میکند.
از نظر روانی، بسیاری از مالکان هنگام خراب شدن خودرو دچار اضطراب میشوند؛ زیرا هزینه تعمیر غیرقابلپیشبینی است. خودرو باید وسیله راحتی باشد، اما امروز برای بسیاری از خانوادهها عامل نگرانی است. همین مسئله بر کیفیت زندگی اثر منفی میگذارد و حتی برنامهریزی روزانه را دشوار میکند.
انباشت خودروهای نیمهتعمیری نیز شهرها را با معضلاتی مانند افزایش آلودگی صوتی و آلایندگی مواجه میکند؛ زیرا بسیاری از خودروها با نقص اگزوز، موتور یا سیستم سوخترسانی تردد میکنند.
۴. راهکارهای مؤثر برای کاهش دغدغههای نگهداری خودرو
بهبود وضعیت نگهداری خودرو نیازمند اقدامی چندجانبه است. نخست، افزایش واقعی حقوق و دستمزد متناسب با تورم میتواند فشار اقتصادی را کاهش دهد و امکان سرویس دورهای را افزایش دهد.
دوم، توسعه تولید داخلی قطعات باکیفیت هزینههای تعمیر را پایین میآورد. حمایت از شرکتهای معتبر، تدوین استانداردهای سختگیرانه برای قطعات و مقابله با عرضه نمونههای بیکیفیت از مهمترین اقدامات این بخش است.
سوم، شفافسازی تعرفه تعمیرگاهها و نظارت بر خدمات میتواند مانع هزینههای غیرواقعی شود. اگر دستورالعمل مشخصی برای دستمزد تعمیرکاران وجود داشته باشد، مالکان با خیال راحتتری به تعمیرگاه مراجعه میکنند.
چهارم، آموزش مالکان درباره نگهداری اصولی خودرو نقش مهمی دارد. بسیاری از خرابیها با رعایت چند نکته ساده مانند بازدید ماهانه مایعات، تنظیم باد تایر و انتخاب قطعات مناسب قابلپیشگیری است.
اجرای این راهکارها نهتنها هزینه تعمیرات را کاهش میدهد، بلکه ایمنی و کیفیت خودروها را نیز افزایش میدهد.
نتیجهگیری
چالشهای نگهداری خودرو در ایران به موضوعی جدی برای خانوادهها تبدیل شده است. افزایش قیمت قطعات، شکاف درآمد و هزینه، پیامدهای ایمنی و فشار روانی باعث شده خودرو که باید وسیله آرامش باشد، به عامل نگرانی تبدیل شود. اجرای راهکارهای موثر در حوزه اقتصادی، نظارتی و آموزشی میتواند بخش قابلتوجهی از این مشکلات را برطرف کند. اگر این معضل جدی گرفته شود، نگهداری خودرو برای مالکان قابلتحملتر میشود و کیفیت استفاده از خودرو نیز به شکل محسوسی بهبود خواهد یافت.
